WIPC PERIODEVERSLAG MEI T/M AUGUSTUS 2019

Overzicht van Sytske Sötemann

Deze periodieke overzichten zijn bedoeld als archiefmateriaal. Op deze manier valt de informatie die PEN Nederland al eerder heeft gedeeld op de sociale media, of waarvoor op andere wijze in de betreffende periode bijzondere aandacht was, eenvoudiger te raadplegen. Via de links zijn alle data te achterhalen.


SIRENEMAIL

MEI

Internationale Dag van de Persvrijheid  – Festival van het Vrije Woord 3 mei 2019.

Personen: De journalisten Hamid El Mahdaoui, Rabie El Ablak, Mohamed El Asrihi, Hussein El Idrissi en Fouad Essaid.
Land: Marokko
Status: Veroordeeld tot celstraffen tussen de drie en vijf jaar.
Actie: Ondertekenen van de ‘Den Haag Verklaring‘.


JUNI

PEN Spreekt op Wereldvluchtelingendag met schrijvers die hun land ontvlucht zijn 20 juni 2019. In samenwerking met ONFile, een netwerk van gevluchte journalisten schrijvers en andere mediaprofessionals.

Froukje Santing, journalist en bestuurslid van PEN Nederland, zal in gesprek gaan met schrijvers uit Iran, Jemen, Sierra Leone, Syrië, Kenia, Turkije, Bosnië en Herzegovina. Zij zullen uit hun werk voorlezen en van gedachten wisselen over vragen als hoe het is om in een nieuwe taal te schrijven, je moedertaal niet meer dagelijks om je heen te horen en of je kunt je aarden in een andere literaire traditie.
(Zie ook onder PEN SPREEKT).


JULI

Persoon: Shakthika Sathkumara, schrijver.
Land: Sri Lanka.
Status: In de gevangenis.
Actie: Een persoonlijk bericht sturen via zijn vrouw.

Shakthika Sathkumara (33) is in Sri Lanka een bekende en gelauwerde schrijver van fictie en non-fictie over literatuur, theater en beeldende kunst.

Na de publicatie op Facebook van het verhaal ‘Ardha’ (‘Half’), waarin hij schrijft over homoseksualiteit en seksueel misbruik van kinderen bij boeddhistische monniken, werd hij op 1 april jl. gearresteerd en gevangen gezet. Dit naar aanleiding van een klacht van het ‘Boeddhistische Informatie Centrum’ over de schrijver die in zijn verhaal het Boeddhisme zou hebben beledigd en belasterd. Mocht hij worden veroordeeld op basis van voornoemde beschuldigingen dan dreigt een tienjarige gevangenisstraf.

Als PEN-bestuur hebben we een brief gestuurd aan de ambassadeur van Sri Lanka in Den Haag met de vraag ons dringende verzoek tot onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Shakthika Sathkumar aan de autoriteiten van zijn land over te brengen.


AUGUSTUS

Onderwerp: Verbannen Satire.
Locatie: ‘Het Vrije Westen’.
Actie: Teken een cartoon en zend die naar Villamedia en/of verspreid de cartoons via de sociale media.

‘Wanneer satire eenmaal de das om is gedaan, wordt het vrije woord gesmoord.’ Daarom maken we in deze Sirenemail ruimte voor de voorzitter van de Turkse vakbond Basın İş, Faruk Eren. Hij roept alle cartoonisten wereldwijd op om een cartoon te tekenen in solidariteit met de gevangen Turkse cartoonist Musa Kart, die een gevangenisstraf van dertien maanden uitzit. Hij was 25 jaar lang cartoonist van de Turkse krant Cumhuriyet Gazetesi.


LANDEN WAARAAN WIJ SPECIFIEKE AANDACHT HEBBEN BESTEED OP SOCIALE MEDIA, ONZE WEBSITE OF DOOR BIJZONDERE ACTIVITEITEN

TURKIJE

Schrijf de Turkse journaliste, columniste en uitgever Ayşe Düzkan vrij!

PEN International voert wereldwijd actie om de Turkse journaliste, columniste en uitgever Ayşe Düzkan vrij te krijgen. In de vrouwengevangenis Bakirköy in Istanbul zit ze sinds eind januari een celstraf van achttien maanden uit. Haar ´vergrijp´ is dat ze in 2016 solidair was met de bedreigde, voormalige Turks-Koerdische krant De Vrije Agenda. De rechter veroordeelde haar voor het maken van terroristische propaganda.

PEN Nederland vraagt al geruime tijd aandacht voor het absurde en onaanvaardbare lot van Düzkan als symbool van de honderden andere journalisten en schrijvers in Turkije die ondanks arrestaties en gevangenschap blijven strijden voor het vrije woord en een pluriforme pers. Aan de hand van de berichten die ze ons regelmatig vanuit haar cel zou sturen, hoopten we een beeld te krijgen van het leven van haar en al die anderen die in Turkije achter de tralies zitten. Maar de vrijheid om te schrijven over haar situatie is beperkt, zo is in de afgelopen maanden gebleken. Daarom ontvingen we tot nu toe nog geen brieven van haar.

We verbonden hieraan de oproep om Düzkan een hart onder de riem te steken met een persoonlijk briefje, een kaart, een boek of een tijdschrift.

PEN Nederland ondertekende de internationale petitie: ‘Stop brutal attacks on journalists in Turkey’.

‘Ik zal de wereld nooit meer zien – Aantekeningen uit de gevangenis’ van Ahmet Altan.

Onze Vlaamse buren spraken, naar aanleiding van de presentatie in Mechelen van “Ik zal de wereld nooit meer zien – Aantekeningen uit de gevangenis” van de in Turkije tot levenslang veroordeelde Ahmet Altan, met zijn partner Yasemin Congar en zijn broer Mehmet Altan.
De (vertaalde) gesprekken zijn hier te beluisteren.

De Turkse journaliste, uitgeefster en feministe Ayse Düzkan is gisteravond, dinsdag 12 juni 2019, vervroegd vrijgelaten.

Ze zat sinds eind januari, eerst in de vrouwengevangenis Bakirköy in Istanbul en sinds enkele weken in de gevangenis van Eskisehir, een celstraf van achttien maanden uit. Haar ´vergrijp´ is dat ze in 2016 solidair was met de bedreigde, voormalige Turks-Koerdische krant De Vrije Agenda. De rechter veroordeelde haar voor het maken van terroristische propaganda.

Aslı Erdoğan: ´In my case, international solidarity proved really very effective.´

For Turkish author Asli Erdogan the annullation of the mayoral electoral result in Istanbul marked the end of democracy in Turkey. Gezal Acer spoke to her about her life in German exile and the situation of writers and freedom of speech in Turkey.

Na drie jaar scheiding eindelijk herenigd in Duitsland: vader, moeder en zoon Dündar!

Dilek Dündar gebruikte – nadat alle legale wegen om haar paspoort terug te krijgen waren doodgelopen- het ‘recht op het uitoefenen van haar moederschap’:

“At last, used my motherhood right and came together with my family. I hope that Turkey comes together with the law and family members who fell apart will come together.”

Interview lees je hier.

In een door veertien PEN-centra ondertekende brief roepen wij de Turkse autoriteiten op om alle aanklachten tegen de zestien verdachten inzake de Gezi-parkprotesten te laten vervallen en hen onmiddellijk in vrijheid te stellen:

‘We condemn the Turkish authorities’ efforts to prosecute 16 civil society figures for their alleged role in the 2013 Gezi Park protests. Such spurious charges, for which the defendants face life in prison without the possibility of parole, should be dropped. The distinct lack of evidence in this case underlines its deeply political nature and serves as a stark reminder of the Turkish authorities’ readiness to silence dissenting voices,’

Aldus de voorzitter van PEN International Jennifer Clement.

Ondertussen gaan de rechtszaken in Turkije gewoon door:

Vandaag staat Osman Kavala, een van de beklaagden in het Gezipark-proces, voor het eerst voor de rechter. Op de tekening van Tarik Tolunay voert hij zijn verdediging.

De rechter in het Gezipark-proces heeft gisteren als volgt besloten:

In afwachting van de volgende procesgang op 18 en 19 juli wordt Yiğit Aksakoğlu onder justitiële controle in vrijheid gesteld, terwijl Osman Kavala teruggaat naar de gevangenis.

De procesgang in beeld zie je hier.

In Istanbul door Turkse journalisten, die voor een belangrijk deel van de buitenlandse media werken – aangifte gedaan tegen dit rapport (enkel in het Turks uitgegeven) dat hen brandmerkt.

Het rapport, dat leest als een gerechtelijke aanklacht, beschuldigt de journalisten van een eenzijdige lijn van verslaglegging over de actualiteit in Turkije. Het is tijd dat die ‘feiten´ nationaal bekend worden, aldus het Turkse onderzoeksbureau SETA.

Enkele verheugende uitzonderingen daargelaten, spreken rechters in Turkije vrijwel iedere dag veroordelingen uit in het kader van de zogenaamde ‘anti-terreurwet’.

Schrijvers, academici, journalisten en documentairemakers verdwijnen vaak voor jaren achter de tralies. Zo werden gisteren de filmmakers Ertuğrul Mavioğlu en Çayan Demirel veroordeeld, zelfs zonder dat zij hun laatste verdediging konden voeren.

Onder het mom van een ‘wetenschappelijk’ rapport van een zogenaamde ‘denktank’, opgezet door de huidige adviseur van Erdogan, klaagt Turkije nu de internationale pers aan.

European Centre for Press and Media Freedom ECPMF publiceerde daarover deze verklaring.

Samen met mensenrechtenorganisaties en andere PEN-centra ondertekenden wij een verklaring naar aanleiding van de tweede zitting in het proces tegen zestien deelnemers aan het vreedzame ‘Gezipark-protest’ in 2013 in Istanbul.

Osman Kavala zit al 21 maanden in de gevangenis, de anderen mogen het land niet uit. Zij worden beschuldigd van pogingen tot omverwerping van het regime en kunnen daarvoor tot levenslang worden veroordeeld.

Een heel ander geluid dan het besluit van The New York Times om geen cartoons meer te plaatsen, laat de voorzitter van de Turkse vakbond Basın İş, Faruk Eren, horen.

Hij roept alle cartoonisten wereldwijd op om een cartoon te tekenen in solidariteit met de gevangen Turkse cartoonist Musa Kart, die een gevangenisstraf van dertien maanden uitzit. Hij was 25 jaar lang cartoonist van de Turkse krant Cumhuriyet Gazetesi.
(Zie ook de Sirenemail van augustus).

In januari 2020 zullen de Verenigde Naties opnieuw beoordelen hoe het er met de mensenrechten in Turkije voorstaat. Voorafgaand aan die -vijfjaarlijkse- beoordeling hebben onderstaande internationale organisaties een gezamenlijk rapport gepubliceerd, waarin de lidstaten van de VN dringend wordt verzocht om veel actiever op te treden tegen de grove schendingen op het gebied van de rechtspraak en de vrijheid van meningsuiting in Turkije.

In de woorden van Sarah Clarke:

“This report charts the extraordinarily rapid decline in the rule of law and freedom of expression in Turkey over the last four years. The Turkish authorities have dismantled the independence of the judiciary and more journalists have been jailed than anywhere else in the world.”

Na de voor Erdogan desastreus verlopen burgemeestersverkiezing in Istanbul, lijkt hij nu met dubbele kracht elk oppositiegeluid de kop in te willen drukken. Internetsites zullen volgens een verleden maand onaangekondigde gerechtelijke uitspraak op zwart gaan.

Turkse cellen zijn overvol, sinds Erdogan, zegt mensenrechtenadvocaat Erdal Dogan:

„Je loopt door de gang [van Turkse gevangenissen] en je ziet al die schrijvers, journalisten, kunstenaars, politici en activisten.”

Turkije is al koploper in het gevangen zetten van journalisten, maar maakt het vrijwel elke dag alleen nog maar erger:

Op maandag (19/8) werd hoofdredacteur Ziyan Karahan van het Koerdische persbureau ‘Mezopotamya News’ opgepakt, op dinsdag (20/8) gevolgd door journaliste Aysegül Tözeren. Daarna werden ook de volgende correspondenten gearresteerd van ‘Mezopotamya’: Ahmet Kanbal en Mehmet Şah Oruç;  van ‘Jin News Agency’: Rojda Aydın en de freelance-journalisten: Nurcan Yalçın en Halime Parlak.


IRAN

‘Witte Marteling’

In Iran worden vooral politieke gevangenen onderworpen aan de zogenaamde ‘Witte Marteling‘ (White Torture). ‘Wit’ omdat die geen sporen nalaat op het lichaam, maar des te meer in de geest: langdurige eenzame opsluiting in een cel zonder daglicht, waar dag en nacht een lamp brandt.

De al jarenlang gevangen Iraanse journalist en mensenrechtenactivist, Narges Mohammadi, schreef in een ‘open brief‘ wat er dan met een mens gebeurt.

Het houdt niet op in Iran met het knevelen van het vrije woord:

Zara Mohammadi zit in de gevangenis, omdat zij haar Koerdische moedertaal onderwees. Van Thomas Erdbrink is zijn persaccreditatie ingetrokken, evenals die van zijn vrouw, de fotograaf Newsha Tavakolian.

De Iraanse cineast Mohammad Rasoulof moet nu hetzelfde lot ondergaan als zijn films, ook hij wordt verbannen uit de maatschappij:

Hij gaat voor een jaar achter de tralies, omdat hij met zijn films de ‘nationale veiligheid’ in gevaar zou hebben gebracht. Sinds 2017 is zijn paspoort al in beslag genomen en na zijn gevangenisstraf mag hij twee jaar niet reizen en geen ‘sociale en politieke activiteiten’ ondernemen.

In Iran is correspondent economie, Marzieh Amiri, van de krant ‘Shargh Daily’ vanwege ‘staatsgevaarlijke activiteiten’ veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10,5 jaar en 148 zweepslagen.

Amiri schreef over de zware economische omstandigheden waaronder veel Iraniërs moeten zien te overleven. Toen zij op 1 mei, de Dag van de Arbeid, verslag deed van een demonstratie voor het parlementsgebouw werd zij gearresteerd.


SAOEDI-ARABIË

De moord op Jamal Khashoggi is ‘een internationale misdaad’.

Volgens de speciale VN-rapporteur Agnes Callamard zijn er voldoende aanwijzingen dat Jamal Khashoggi is vermoord onder verantwoordelijkheid van kroonprins Mohammed bin Salman. De VN, in casu de wereld, moet oproepen tot een strafrechtelijk onderzoek.


CHINA

Miljoenen gingen in Hongkong de straat op om te demonstreren tegen een wet die uitlevering van Hongkongse verdachten aan de Chinese autoriteiten mogelijk maakt.

De politie gebruikte niet alleen grof geweld tegen de demonstranten, maar ging met stokken en traangas ook journalisten te lijf. Dat leidde tot wereldwijde protesten.

Het is altijd en overal hetzelfde: in elk dictatoriaal geregeerd land zijn politiek en recht in één hand.

Wie de regeringsleiders niet bevalt wordt berecht voor het plegen van ‘staatsgevaarlijke of terroristische activiteiten’. Advocaten worden bedreigd, huisgenoten onder huisarrest geplaatst, bezoek van internationale waarnemers tegengehouden en noodzakelijke medische behandeling geweigerd tot het te laat is.

In China was de dichter Liu Xiabo een prominent slachtoffer van een dergelijk regime. Nu is de uitgever en redacteur van de mensenrechten-website 64 Tiangwang,

Huang Qi, die sinds november 2016 in de gevangenis zit, kampt met nier- en hartproblemen en bij wie maagkanker is geconstateerd, zo’n nieuw slachtoffer. Het maanden durende proces, waarbij hij onlangs tot twaalf jaar gevangenisstraf werd veroordeeld wegens ‘het lekken van staatsgeheimen’, vond plaats achter gesloten deuren zonder aanwezigheid van advocaten en familie. Adequate medische behandeling is hem tot nu toe geweigerd.


RUSLAND

“Ik/wij zijn Ivan Goloenov.”

Het eensgezinde en massale protest van vrijwel de gehele Russische journalistieke gemeenschap tegen de arrestatie van een collega heeft geholpen. De Russische onderzoeksjournalist Ivan Goloenov is uit de gevangenis.


OEKRAINE

Weer een journalist in Oekraïne vermoord:

Gisteren op Wereldvluchtelingendag is Vadim Komarov aan de gevolgen van een aanslag op 4 mei overleden. Hij raakte in coma en is niet meer bij bewustzijn geweest. Al die tijd hebben de Oekraïense autoriteiten het onderzoek naar de moordenaar(s) getraineerd.


KIRGIZIE

Al negen jaar zit journalist en mensenrechtenactivist Azimjon Askarov achter de tralies van een gevangenis in Kirgizië.

Ondanks alle internationale protesten is hij nu alsnog veroordeeld tot levenslang. Zijn proces heeft hij niet mogen bijwonen en zijn advocaat werd de toegang tijdelijk verhinderd.


MALTA

De speciale rapporteur Pieter Omtzigt heeft over de rechtsstaat in Malta een vernietigend rapport geschreven dat in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa is gepresenteerd.

Alweer bijna twee jaar geleden werd de journalist Daphne Caruana Galizia door een autobom vermoord en nog altijd is niet duidelijk wie de opdracht gaf tot de moord.

Na een stevig debat in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa is de resolutie voor een onafhankelijk en diepgaand onderzoek naar de moord op Daphne Caruana Galizia aangenomen met 72 stemmen voor, 18 tegen en 3 onthoudingen. Gedelegeerden van Malta, Azerbeidzjan, Hongarije, Oostenrijk, Italië en Turkije stemden tegen.

Al dat niet aflatende -internationale- protest heeft als voorlopig resultaat dat De Raad van Europa wil dat Malta binnen drie maanden een onafhankelijk en openbaar onderzoek instelt naar de moord op journalist Daphne Caruana Galizia.


GAMBIA

Ook in veel landen van Afrika verkeren journalisten voortdurend in levensgevaar, of zijn al vermoord.

Internationale organisaties doen er alles aan om de waarheid boven tafel te krijgen en de moordenaars voor de rechter te dagen.

Zo werd in 2004 in Gambia de journalist Deyda Hydara doodgeschoten. Hij was hoofdredacteur en mede-eigenaar van de onafhankelijke krant The Point, en correspondent voor AFP News Agency en Reporters Without Borders. Naar nu blijkt gebeurde dat op bevel van de toenmalige president van Gambia, Yahya Jammeh. Voor de na vijftien jaar ingestelde ‘Waarheidscommissie’ getuigde Luitenant Malick Jatta, dat tijdens de uitvoering van de moord zijn commandant in telefonisch gesprek was met de president en dat hij naderhand van diezelfde commandant een envelop met geld kreeg overhandigd.


MEXICO

Journalisten zijn in Mexico hun leven nooit zeker, ze worden voortdurend bedreigd en vermoord.

Zo was de Mexicaanse Lydia Cacho Ribeiro, schrijver, journalist en activist, gelukkig niet thuis op 21 juli jl. toen twee mannen haar huis binnendrongen. Maar haar honden werden wel vermoord en haar apparatuur en onderzoeksmateriaal gestolen. In een videoboodschap zegt ze daarover het volgende:

‘Like many journalists, I focus on human rights, gender equality, feminism, a perspective that embraces the rights of men, women, girls and boys. And I won’t stop. We have to move from indignation to action. All the culprits must be detained, not only those who attacked me, obviously, but also those responsible for violence against boys, girls and women that I have been exposing, and who are currently hiding from the law. That’s what this is all about.’


NEDERLAND

Journalisten zijn de waakhonden van de democratie.

Zij dienen dus in bescherming genomen te worden in plaats van te worden bedreigd, of erger. Vonne van der Meer, voorzitter van PEN Nederland n.a.v. het gesprek van Máxima met Mohammed Bin Salman:

‘Een VN-rapportage concludeerde deze maand nog op basis van geluidsopnamen dat er ‘geloofwaardig bewijs’ is dat Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman verantwoordelijk was voor een ‘executie met voorbedachten rade’ van de dissidente journalist Jamal Khashoggi. In dat licht is het onbegrijpelijk dat koningin Máxima onder verantwoordelijkheid van het Nederlandse kabinet nu in een positie is gebracht die door Saoedi-Arabië al voor pr-doeleinden wordt uitgebuit. Hoe belangrijk een gesprek over inclusieve financiering ook is: bij deze ontmoeting van koningin Máxima met de Saoedische kroonprins kon de gruwelijke moord op Jamal Khashoggi zo niet terzijde worden geschoven.’


EUROPA

10 years European Charter on Freedom of the Press


DIVERSEN

3 Mei: Internationale Dag van de Persvrijheid.

Op deze wereldkaart, waar bloedrood en inktzwart dominante kleuren zijn, is in een oogopslag te zien hoe slecht het er voorstaat met de persvrijheid.

In Nederland vindt op 8 mei het Festival van het Vrije Woord plaats, waarvan PEN Nederland mede-organisator is en waar Sheila Sitalsing de Persvrijheidslezing houdt.

‘AT HOME EVERYWHERE’

De tweejaarlijkse Internationale Conferentie van PEN International, ICORN en Writers in Prison Commitees wordt dit jaar gehouden in ‘Vluchtstad’ Rotterdam, een van de vele ‘Vluchtsteden’ in de wereld. In Nederland zijn Amsterdam en Leiden eveneens bij ICORN aangesloten. Via dit netwerk wordt vluchtschrijvers een tijdelijk verblijf aangeboden van meestal een à twee jaar, waar ze in rustige en veilige omstandigheden kunnen werken.

Sinds 2016 is in Rotterdam het Gastenverblijf van het Verhalenhuis Belvédère bestemd voor dergelijke vluchtschrijvers.

In het kader van deze Internationale Conferentie heeft het Verhalenhuis in samenwerking met andere partijen een publieksprogramma georganiseerd onder de noemer: ‘Verhalen voor Vrijheid / Stories for Freedom Festival Rotterdam 2019’.

De boodschap voor de wereldgemeenschap, voor ons, van de Speciale Rapporteur van de VN voor buitengerechtelijke en willekeurige executies, Agnes Callamard, naar aanleiding van haar onderzoek over de moord op Jamal Khashoggi

‘De internationale gemeenschap moet verantwoording eisen en meer bescherming en preventie bieden. Stilte en passiviteit veroorzaken alleen maar meer onrecht en wereldwijde instabiliteit’.

Wie meer wil weten over de moord op Jamal Khashoggi en de toestand in de wereld van journalisten (volgens Reporters Zonder Grenzen werden in 2018 in totaal 80 journalisten gedood, 348 gevangengenomen en 60 gegijzeld) kan verder lezen via het artikel in MO*.

In een interview met Free Press Unlimited zegt de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor de bevordering en bescherming van de rechten op vrijheid van mening en meningsuiting, David Kaye, het volgende:

‘Er zijn in de wereld twee grote problemen voor journalisten waar onmiddellijk verandering in moet komen: de tekort schietende bescherming en de vrijwel volledige straffeloosheid voor de aanvallen op journalisten.’

Aanvallen op journalisten zijn aanvallen op ons recht om te weten


PEN SPREEKT

SCHRIJVEN NA DE VLUCHT

Op 20 juni 2019 werd de derde avond in de reeks PEN Spreekt georganiseerd, in samenwerking met ONfile en De Balie. Deze viel niet toevallig op Wereldvluchtelingendag: een avond rondom schrijvers die noodgedwongen hun land hebben moeten verlaten. Hoe is het als schrijver om nooit meer je moedertaal om je heen te horen? Hoe aard je in een nieuwe literaire traditie? Een impressie van de avond, in foto’s en citaten lees je hier. Bekijk ook de video van de Balie.