Balsem op de wond: de Vrijheidslezing van Can Dündar in De Balie

Woensdag 1 november hield  Can Dündar de Vrijheidslezing in de Balie.  ‘Je verliest een oorlog niet als je sterft, maar wanneer je op je vijand gaat lijken’, zei de naar Duitsland uitgeweken hoofdredacteur van de Turkse krant Cumhuriyet. Hij vertelde over zijn gevangenschap: toen Nederland de vluchtelingendeal met Turkije sloot zat hij in de cel. Europese regeringsleiders maken zich volgens Dündar met de deal afhankelijk van Erdogan en verloochenen zo hun westerse waarden.

Dündar vertelde ook over zijn vervolging en zijn gedwongen solitaire leven in Duitsland, al anderhalf jaar zonder zijn vrouw Dilek. Haar paspoort is door de Turkse autoriteiten afgenomen toen zij hem achterna wilde reizen.

Opnieuw wees Dündar op het belang van het seculiere midden in Turkije, dat nog altijd groot is: 40 procent van de bevolking valt nog niet voor Erdogan, die de afgelopen maanden meer schrijvers en journalisten dan welk land ook in de cel heeft laten zetten. Europa doet er volgens Dündar verstandig aan die 40 procent niet in de steek te laten, omdat dat tot meer extremisme en onvrijheid zal leiden.

Na de lezing volgde een paneldiscussie, waar ook schrijver-columnist en PEN-lid Erdal Balci voor was uitgenodigd. Zijn impressie van de avond hieronder laat zien hoe belangrijk de komst van Can Dündar voor Turkse Nederlanders was:

‘De Balie heeft in al die jaren dat het een podium verschaft aan het vrije woord vast heel veel meegemaakt. Maar de zaal heeft, zoals bij de vrijheidslezing van Can Dündar gebeurde,  waarschijnlijk nooit als een warme plek van therapie gediend. Met zijn rustige stem, zijn optimisme en zijn redelijkheid heeft de door Erdogan verbannen Dündar de aanwezigen, waarvan een groot deel door de gebeurtenissen in Turkije met een gebroken hart zit, een aai over de verweerde ziel gegeven.

Sussende woorden, liefdevolle woorden zijn geloofwaardig als ze door een man worden uitgesproken die de afgelopen twee jaar in een Turkse gevangenis heeft gezeten, voor de rechtbank nipt is ontsnapt aan een aanslag, daarna genoodzaakt was om naar het buitenland uit te wijken en nu al anderhalf jaar op een onderduikadres woont in Duitsland en zijn familie niet kan zien.

“Turkije is een te mooi land om los te laten. We moeten blijven strijden. In korte tijd kan veel veranderen in ons land. Blijf je inzetten, ga door met actievoeren en laat het hoofd niet hangen”, sprak Dündar de aanwezigen toe. Deze warme stem van de man, die vanwege een primeur in zijn krant over een wapentransfer van de Turkse staat naar het oorlogsgebied in Syrië door president Erdogan persoonlijk als doelwit is aangewezen, was voor veel mensen in De Balie als een balsem op de wond. Een van de aanwezige Turkse Nederlanders zei na afloop van de lezing: “Ik vroeg me de laatste tijd af of het Turkse volk dat almaar op Erdogan stemt het waard is om voor te strijden. Na vanavond heb ik weer nieuwe moed. Er is veel werk aan de winkel.”’